80 Günde Devri Alem Özeti ve İncelemesi

Jules Verne’in 80 Günde Devri Evren kitabı, çocukken bizi etkileyen eserlerden biridir. Kitaptaki karakterin maceraları, amacına erişme çabaları birçoğumuzu etkilemiştir. Ikimiz de 80 gün süresince dünya genelinde özet ve araştırma Şimdi vakanın özetini beraber okuyalım ile kitabı incelemeye karar verdik.

80 Günde Dünya Çapında Özet

Jules Verne 80 günde dünyayı dolaştı

Varlıklı, kibar ve gösterişsiz Phileas Fogg bigün dostlarıyla London Club’dadır. Söyleşi esnasında gelişen teknoloji yardımıyla 80 gün süresince dünyayı dolaşacağına bahse girer. Şu sebeple buharlı motorlarla her şey daha hızlıdır ve bu teknolojiler yardımıyla Doğu medeniyetlerinin baş edebileceğini düşünür. Bu yüzden hiçbir plan yapmadan, servetinin yarısına denk gelen bu bahsi gerçekleştirmeye çalışır.

Fogg’un asistanı ile beraber olanaksız bir yolculuğa çıkar. Fakat sonrasında Fix isminde bir dedektif banka soyguncusunun peşine düşer. Soyguncunun Fog’a oldukca benzediğini düşünür ve adım adım peşinden gider. Fogg’un bir hırsız olduğuna inanarak, onu tutuklamak için karargahtan izin istedi. Şu sebeple Fog İngiltere’yi hızla terk etti, yanına oldukca para aldı ve kuşku uyandırdı.

Bu sırada Fog ve yardımcısı ilkin Afrika’ya sonrasında da Aden’e ulaşır. 20 Ekim’de yolculukları Hindistan’ın Mumbai kentine doğru devam ediyor. Ayrıca Fix, Hint polisinin Foggu’yu tutuklamasını talep ediyor. Sadece Hindistan polisi, İngiltere’nin talimatı olmadan bunu yapamayacaklarını söylüyor.

Hindistan’da Fogg ve MP

Fogg ve asistanı Hindistan’da oldukca değişik vakalarla karşı karşıyadır. Ilkin destek, Hindistan’daki tapınağa ayakkabılarıyla girer. Bu duruma karşı halk ona saldırır ve tekmeler. Asistan Fog’a söylemez. Sonrasında trenle Hindistan’a doğru yola çıktılar. Tren hattı hemen hemen tamamlanmadığı için yolda bir fil satın alırlar.

Fil üstünde Kalküta’ya doğru yola çıktılar. Sadece fil bir süre sonrasında durur. Bunun sebebi, bazı insanların yolun karşısına geçmesidir. Ayrıca, Fogg ve asistanı beraber saklanıyorlar. Genç hanım Auoda’yı kurban edilmek suretiyle bir kervana götürürler. Auoda’nın, babasının ölümünden sonrasında yaşlı bir raja ile zorla evlendirilen beyaz saçlı bir bayan olduğu söylenir.

Fogg onu kurtarmak istiyor ve başarı göstermiş oluyor. Şimdi Auoda onlarla. Oradan Kalküta’ya geçerler. Kalküta’da Fix, Fogg’un tutuklanmasını ister ve gene reddedilir. Bunun üstüne rahipler, yardımcısının ayakkabılarıyla tapınağa girmesinden yakınma eder. Hindistan polisi Fogg ve yardımcısını tutukladı. Sadece iki bin lira ödedikten sonrasında yine özgür bırakılırlar.

Hong Kong’a gezi

80 günde dünya turu
80 Günde Devri Evren, 2021 (TV Dizisi)

Kalküta’dan sonrasında ekip gemiye bindi ve Hong Kong’a ulaştı. Burada geminin onları almasını beklerken çarşıda yürümeye karar verirler. Bu aşamada Fix, asistanla dostane bir ilişki kurar. Yardımcıyı sarhoş eder ve geminin ne vakit ayrıldığını ona söylemeyerek dikkatini dağıtır. Sis, gemiyi kaçırdığını anlamış olur ve bir tekne kiralar. Dost olarak görmüş olduğu Fixie’yi de yanına alır.

Asistanı şu anda gemide. Fogin orada olmadığını anlayınca ABD’ya gidecek bir vapur arıyor. Fakat parası yok. Bu yüzden çalışmaya karar verir ve uzun burunlar için sirk reklamlarına yönelir. Doğrusu doyduğunda bu sirkte çalışmaya adım atar. Gösteriden bir akşam sonrasında usta, Fogg’u görür ve yine bir araya gelirler.

Beraber ABD’ya gittiler. Sadece devamlı başarısız olan ekip, gemide Albay Stamp Proctor ile savaşır. Bu yolculuğun sonunda San Francisco’ya varırlar. Yaşanmış olan olumsuzluklara karşın tarihte bir mesele yok. Sadece, araştırmacılarımız gene de birçok başarısızlıkla karşı karşıya duracak.

ABD’ya gezi

ABD’da, savaştıkları albayla trende tanışırlar. Albay hemen sonra trenin arkasında düello teklif ediyor. Arka otomobile giderken Kızılderililer trene saldırır. Fogin’in yardımcısı bu saldırıya karşı oldukça cesurdur ve hücum püskürtülür. Hücum esnasında albay yaralandı ve yardımcısı ortadan kayboldu. Fogg, asistanını treni yitirme riskiyle karşı karşıya bulur.

Omaha’ya vardıklarında kayak yolculuklarına devam ederler. Oradan trenle Chicago’ya geliyorlar. Oradan New York’a varırlar fakat bir mesele vardır. Yollarına devam edecekleri gemiyi kaçırırlar. Sis bu durum karşısında pes etmez. Ilkin bir tekne kiralar. Geminin yakıtı bittiğinde, Fogg gemiyi tamamen satın alır. Yollarına devam ederler, tahtadan yapılmış her şeyi yakıp İrlanda’ya ulaşırlar.

İrlanda’da da trenle gezi ederler. Oradan Liverpool’a geri dönüyorlar. Fakat Liverpool’da Fix Fogg tutuklandı. Birkaç saat sonrasında Fix, bir yanlış anlaşılma bulunduğunu söylüyor ve Fogg bu mevzuda Fix’e yumruk atıyor. İstasyona koşuyor fakat tren yok. Bir tren kiralarlar ve on dokuzda İngiltere’ye varırlar. Fog geç kalmış olduğu için bahsini yitirdi.

yine İngiltere

Bu üzücü durum sebebiyle Fogg kendini tamamen eve kapatır. Ertesi gün Auda ile konuşur. Ona olan sevgisini ifade eder, sadece artık fazla bir serveti olmadığını söyler. Auoda ona yaşamını kurtardığını ve onu sevdiğini söyler. Böylece çift evlenmeye karar verir. Bu sırada Fogin’in arkadaşları dakikaları saymaktadır.

Arkadaşları Fogg’un bahsi kazanamayacağını düşünüyor. Fakat Fogg, her insana burada bulunduğunu göstermek için tam zamanında gelir. Bunun sebebi, Fogg ve ekibinin aslen bigün erken gelmesidir. Fakat Sis bunu bilmiyor. Asistan durumu bildirdiğinde, onların büyüdüğünü farklıdır. Sis varlıklı bir adam olarak hayatına devam eder.

80 Günde Dünyada Kitap İncelemesi

80 gün boyunca dünyayı dolaşın
80 Gün süresince Dünya, 3 ana karakter üstünden hareket eder.

Emek verme birçok değişik mevzu sunuyor. Ek olarak eserde Doğu ve Batı imajını da inceleyeceğiz. Gene hanım meselesini feminist bir bakış açısıyla inceleyeceğiz. Ilkin eserdeki karakterleri tanımalıyız. Şimdi hep beraber karakterlere bakalım. O vakit yukarıdaki analizi düşünün.

80 Günde Dünyada Karakter Analizi

Phileas Fogg: Varlıklı, mütevazı bir yaşamı olan ana karakterdir. Dakikliği ve nezaketi ile gerçek bir İngiliz beyefendisidir. Sadece kendini göstermekten uzak olsa da Endüstri Devrimi sonrasında İngiltere’nin büyüklüğünü göstermek istemektedir. Burada da bir çelişki var.

Geçişlik: Fogin’in yardımcısı. Yürekli ve kuvvetli bir karakterdir.

İlgili: Genç bir bayan yakılmak suretiyle kurtarıldı. Nazik, şefkatli ve çekicidir.

80 Günde Batı Dünya Görünümü

Yaratı bir İngiliz beyefendisinden bahseder. Fogg, İngilizleri şu demek oluyor ki Batı’yı temsil ediyor. Eserde Batı, sözünün eri, dakik ve kibar bir adam olarak sembolize edilir. Batı her şeyi alabilir. Kuvvetli oldukları için zor bir durumdan kolayca çıkabilirler. Fogg ve ekibi, ara verilmesi durumunda derhal kiralayıp satın alıyor. Burada da gücün para bulunduğunu söyleyebiliriz. Bu sayede Fogg ve arkadaşları 80 gün yada 79 gün süresince dünyayı dolaşabilirler.

Batı da bir kurtarıcı suretindedir. Hindistan’da tanıştıkları tutsak bir kadının yaşamını kurtarırlar. O coğrafyada yaşayanlardan da ayrılmıştı. Şu sebeple bayanlar Hindistan’da yaşayanlardan daha beyaz. O da daha kibar. Kızılderililer trene saldırdığında, Fog ve yürekli yardımcısı yardımıyla hepimiz firar etti.

Fogg’un karakter özelliklerine ek olarak, kitap onun fizyolojik durumunu tartışıyor. Fogg’un beyaz teni ve sıhhatli bir görünümü vardır. Dolayısıyla Batı sıhhatli ve güçlüdür. İngiltere ve Batı’daki Endüstri Devrimi’ne de gönderme var. Batı kendini devamlı geliştirmekte, böylece dünyanın gelişimine katkıda bulunmaktadır. Fakat marjinal Doğu bu şekilde değil.

80 günde tüm dünyada oryantal görüntü

80 günde dünya çapında film
80 Günde Devri Evren, 1956 (Beyaz perde Filmi)

Doğu terimi aslen İngiltere’nin haricinde kalan ve İngiltere tarafınca sömürgeleştirilenlerdir. Eserde Oryantalistlerle uğraşmanın zor olduğuna dair göndermeler var. Barbar, garip ve zalimdirler. Yazar bu tarz şeyleri görmese bile o şekilde aktarılır. Mesela Hindistan’da bir kadının yakılması, Batı’nın Doğu’ya iyi mi baktığını anlatır.

Fog ve arkadaşları Hong Kong’a gezi ederken orasının fena bir yer bulunduğunu ve insanların açgözlü bulunduğunu söylerler. Oradaki insanoğlu tembel ve açgözlü. Doğrusu Doğu; Medeniyetten uzak, tiranlığa ve tembelliğe alışkındır. Doğu’nun gelişimi tamamen Batı’ya bağlıdır. Batı yardımıyla trenler ve gemiler Doğu’ya geldi.

Hindistan’da yapmış olduğu seyahatler esnasında bir asistan ayakkabıyla tapınağa girer ve dövülür. Doğu’nun kaba insanlardan oluştuğunu gösterir. Gelenekleri ve gelenekleri devamlı geride kalmıştır. Gene, Doğu tamamen ataerkildir. Babasının ölümünden sonrasında yaşlı bir raja ile evlenen hanım, Doğu’nun patrikhanesini temsil ediyor. Bu yüzden eserdeki hanım figürü feminist bir bakış açısıyla incelenmelidir.

Feminist Bir Dünya Görüşünün 80 Günü

Kitap, Hindistan’a seyahatleri esnasında toplumun bayanlara uyguladığı baskıyı sunuyor. Auoda, babasını kaybettikten sonrasında toplumsal baskı altında evlenmek zorunda kalır. Evlendikleri şahıs de eski bir rajaydı. Bayanlar için başka seçenek yok. Sadece kurallara gore kadının kocasıyla beraber ölmesi gerekir. Fakat hanım istemiyor ve korkuyor. Kadının hayatında söz hakkı olmadığı söylenir.

Auoda ataerkil düzenin kurallarına uygun olarak ölürken, Fogg onu kurtarmış olur. Feminist bakış açısına gore kadının kurtarıcısı gene adamdır. Oyunun sonunda ona aşık olmasının en büyük sebebi, Fogg tarafınca kurtarılmış olmasıdır. Hanım böylece onunla evlenmeyi kabul eder. Doğu’ya daha çok ataerkillik verilmesine karşın, Batı’nın ataerkillik açısından değişik olmadığı söylenebilir. Burada bir bayanı kurtarmak için bir adama gerekseme var.

80 günde dünya genelinde yazar Jül VernDevrin şartlarını da deklare etti. Bilhassa Endüstri Devrimi’nden sonrasında dünyanın daha kısa sürede keşfedilebileceği izlenimini yarattı. Günümüzde sadeleştirilmiş versiyonu evlatların okuyabileceği “100 ana yapıt” içinde yer almıştır. Ek olarak kitabın analizi, Doğu’nun Batı’nın gözünde iyi mi göründüğünü ortaya koyuyor. Hakikaten öyleki mi? Doğu azca gelişmiş bir bölge mi, yoksa Batı onu bu şekilde tanımladığı için mi bu şekilde adlandırılıyor?

Birçok çocuk kitabı yalnız çocuklar için değildir. Yetişkinlerin şevkle okuyabileceği ve ufkunu genişletebileceği sayısız çocuk kitabı var. Dünyada 80 Gün de bu kitaplardan biri. Orada başka hangi kitapların bulunduğunu bilmek ister misiniz? O halde yetişkinlerin kesinlikle okuması ihtiyaç duyulan çocuk kitapları yazımıza bir göz atın.

YORUMLAR

Bir cevap yazın