Biyolojide Kontrol Çaprazlaması Nedir? – YazBuz 

İçinde yaşadığımız evrenin gizemleri tüm insanları yaşamları süresince etkilemiştir. İnsanların, hayvanların, bitkilerin kısacası tüm canlıların yapılarının araştırılması, tüm toplumların tarihinde mühim bir rol oynamıştır. Bu şekilde oluşturulan yeni bilimlerden biri de biyolojik bilimdir. Canlıların yapısı ve faaliyetleri incelenmiş ve tıbbın temelleri atılmıştır. Bilhassa genetik alanındaki araştırmalar, insanlığın geleceğine ışık tutuyor. Çapraz denetim, genetik alanında bilimsel deneyler için kullanılan yöntemlerden biridir. Peki biyolojide denetim çaprazı nedir ve niçin kullanılır? Gelin bu soruları beraber cevaplayalım.

Denetim Haçı nedir?

Canlıları inceleyerek fenotiplerini (dış yapıları) öğrenebiliriz. Sadece genotiplerini (genetik) bilmek için dış yapılarını incelemek kafi değildir. Bu durumda, denetim anahtarı etkinleştirilir.

Bildiğimiz bireylerin genotipini bulmak için yaptığımız çaprazlamanın baskın fenotipi var fakat genotip hakkında bilgimiz yok.denetim çapraz ” denir. Bu bir prosedür Gregor Mendel tarafınca kuruldu

Mendel, yetiştirdiği bezelyeler arasındaki farkları görmüş oldu ve böylece haçı buldu. Mendel’in deneyi, bezelye bitkisinin özelliklerinden dolayı başarıya ulaşmış oldu. Bitkinin özellikleri aşağıdaki gibidir:

  • Kısa sürede kolayca büyüyüp çoğalabilirler.
  • Bezelye çiçekleri aynı türün değişik özellikleri ile tozlaşma kabiliyetine haiz değildir. Kendi kendine tozlaşmadır, doğrusu çiçeğin taç yaprakları adam ve dişi organları tamamen kapladıkları için başka bir bitkinin polenleriyle tozlaşmazlar.
  • Birçok türü vardır. Bazı tohumlar buruşuk, bazıları yuvarlak, bazı çiçekler mor ve bazıları beyazdır.

Mendel’in Bezelye Deneyi

Mendel bu deneyi iyi mi yapmış oldu?

Kalıtımın babası olarak malum Mendel, bu gözlem için bezelyenin yedi hususi durumunu inceledi. Bitkinin boyu, tohum kabuğunun şekli, zarın rengi, tohumun şekli, tohumun rengi, çiçeğin konumu ve çiçeğin rengi dikkat etmiş olduğu özelliklerdir.

Mendel, safkan sarı tohumu safkan yeşil tohumla çaprazladı ve netice olarak bir tek sarı tohumların oluştuğunu görmüş oldu. doğrusu rengi sarıbaskın (baskın) gen‘ dedi. Bu yeni oluşan sarı tohumları döllenmeye bırakırken, yeni oluşan ikinci nesil tohumların hem sarı hem de yeşil bulunduğunu gözlemledi. Bu aşamada yeşil genin baskın sarı gende saklı bulunduğunu fark etti. Bu görünmez gen,çekinik genBu deneyin sonunda Mendel aşağıdaki bulguları elde etti:

  • Her gen birkaç faktöre bağlıdır. Biri doğar, biri babadandır ve bu faktörler bu genin değişik varyasyonlarını temsil eder.alel“dedi.
  • Her bir tohumun ne tür alel içerdiğine bakılarak elde edilmiş tohumhomozigot”(Aynı geni ebeveynlerden miras alır) yada“heterozigot”(anne ve babadan değişik genler miras alır) olup olmadığını belirlemek mümkündür.
  • Bu alel kombinasyonu “genotipdenir “, netice fizyolojik bir sonuçtur.”fenotip

Mendel, bezelyenin renkleri haricinde, tohumun şekli yada çiçeğin rengi benzer biçimde özellikleri üstünde aynı haç çizildiğinde aynı sonuçların elde edildiğini gözlemledi. Kısaca sarı buruşuk tohumlardan ve yeşil yuvarlak tohumlardan sarı, yeşil, buruşuk ve yuvarlak tohumlar oluşturulmuştur.

Denetim Haçının Tıbbi Katkısı Nedir?

Mendel’in başarıya ulaşmış deneyi sonucunda kalıtım biliminin temelleri atıldı. Seneler geçtikçe, tıbbi araştırmalar bu deneyimin ışığında insanlarda kalıtım üstüne araştırmaların yapılmasına yol açmıştır. İnsanlarda atasal özellikler ve hastalıklar, doğrusu genlerle aktarılan her şey bu emekler sonucunda bulunabilmektedir. Kısacası, çağıl tıpta kalıtımla ilgili tüm güncel araştırmalar bezelyeye dayanmaktadır.

Denetim Haçı nedir? Ekoton Biyolojide Nedir? yazımız ilginizi çekiyorsa. Yazımızı ne olursa olsun gözden geçirmelisiniz.

Denetim Alanları Hangi Alanlarda Kullanılır?

Kontrol Alanları Hangi Alanlarda Kullanılır?
Peki, çek çaprazı başka hangi amaçlar için kullanılabilir?

Çapraz denetim, kati genotipi bilinmeyen genler için kullanılan bir yöntemdir. Gen dediğimiz unsur canlılar için geçerli olduğundan insanların yanı sıra kontrolden hayvanlara ve bitkilere geçişten bahsedebiliriz. Çalışmanın çıkış noktası bezelye doğrusu bitkilerdir. Bilhassa hayvancılık ve bitkisel üretim için en etkili yöntemlerden biridir.

Sonraki nesillere gen transferi, bireylerin baskın yada çekinik, homozigot yada heterozigot olup olmadığını belirlemek için çapraz seyretme ile tahmin edilebilir. Böylece yeni nesil çiçek ve bitkiler daha sıhhatli bir halde oluşacaktır. Ek olarak hayvancılık alanında sıhhatli bir neslin oluşmasına katkı sağlar. Kısaca bitkilerde ve hayvanlarda kullanılan denetim melezi, zayıf genlere haiz bireylerin oluşmasını engeller.

Biyoloji biliminin günlük yaşam üstündeki tesiri, denetim çaprazlaması ile sınırı olan değildir. Günümüzde derhal her alanda kullandığımız yöntemlerin temeli biyolojidir. Gördüğünüz benzer biçimde, “Biyolojide denetim çaprazı nedir?” Bezelye tohumu ile başlamış olan ve günümüze kadar gelen denetim melezi bir tek bir örnektir.

YORUMLAR

Bir cevap yazın