Fakir Baykurt kimdir? – İçerik Haber

Kırsal yaşamı mevzu alan “Yılanların Kötülüğü” romanı Türk edebiyatının klasiklerinden biri haline gelmiştir. Eserleri başta Bulgarca ve Rusça olmak suretiyle birçok dile çevrildi. Baykurt, Türkiye Öğretmenler Sendikası ve Türkiye Öğretmen Dernekleri Ulusal Federasyonu’nun başkanlığını yapmış oldu.

çocukluk

1929 senesinde Burdur’un Yeşilova ilçesi Akçaköy’de hayata merhaba dedi. Annesinin adı Elif, babasının adı Veli’dir. Doğum zamanı kati olarak bilinmemekle beraber 1929 Haziran ortası olduğu tahmin edilmektedir: “1929 senesinde doğduğum doğrudur. Ay ve gün bilinmiyordu. Annemle konuştuk. Köyde hasat mevsimi. Sahada acı içinde eve geldi. Haziran ortası…” Amcasının adı, çatışmalar esnasında yaralanan ve tekrar geri dönmeyen Tahir.[kaynak belirtilmeli]

1936 senesinde Akçaköy İlkokuluna başladı. İki yıl sonrasında babasını kaybeden Balıkesir, eğitimini yarım bırakarak Burhaniye’de yaşayan amcasının yanında dokumaya başladı. II. İkinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde amcası askere çağrıldı ve eğitimine devam etmek için köyüne dönebildi. Bir taraftan ziraat işçisi, çoban, suçlu, köylü figürü olarak çalıştı ve üç senelik bir aradan sonrasında köyünde eğitimini tamamladı. Şiir yazmaya 1942’de şiddetli sıtma hastalığından muzdaripken başladı.

Orta öğrenimine Gönen Köy Enstitüsü’nde devam etti. Köy enstitüsünde çalmış olduğu yıllarda şiire olan ilgisi daha da arttı. İlk şiiri “Basil Kolum” Eskişehir’de gösterilen “Türke Doğru” dergisinde yayımlandı. Şiirleri 1947 senesinde “Köy Enstitüleri” ve “Kaynak” dergilerinde yayımlandı. Bu yıllarda şiirlerinde ve hemen sonra tüm yazılarında Fukara Baykurt adını kullandı.

kırsal öğretim

1948 senesinde liseden mezun oldu ve köy öğretmeni oldu. Beş yıl Yeşilova ilçesine bağlı Kavacık ve Dereköy köylerinde ilköğretim öğretmenliği yapmış oldu. Bu süreçte dostlarıyla beraber Ege ve Göller Bölgesi’nde Türkiye Köy Öğretmen Dernekleri Federasyonu’nu örgütledi.[2] 1951 senesinde Muzaffer Hanım ile evliliğe ilk adımını attı.[3] Bu evlilikten kızları İşik (ö. 1957) ve Sönmez (ö. 1958) ile oğlu Tonguç (1962) dünyaya geldi.

Türkçe öğretimi ve teftişi yılları

1953 senesinde Gazi Eğitim Enstitüsü’ne girdi. Edebiyat Fakültesi’nden mezun oldu ve Türk dili öğretmeni oldu (1955). Ilkin Sivas Lisesi’ne atandı, yıl sonunda Hafik Lisesi’ne geçti. Aynı yıl mektupla tanıştığı Samim Kocagöz’ün de desteğiyle ilk kitabı Biber’i yayımladı.[1] 1957’de askere çağrıldı. Askerliği esnasında Sivas Lisesi’ne atandıktan sonrasında otelde kalırken yazmaya karar verilmiş olduğu ve kendi hayatından yola çıkarak yazdığı “Yılanların Kötülüğü” romanını yazdı.

“Yılanların İntikamı” adlı romanı, 1958 senesinde Cumhuriyet gazetesinin düzenlemiş olduğu Yunus Nadi Roman Ödülleri’nde Halide Edib Adıvar, Orhan Kamal, Behçet Necatigil ve Khaldun Taner’in de aralarında bulunmuş olduğu Seçim Komisyonu tarafınca Yunus Nadi Ödülü’ne layık görüldü. Yapıt Cumhuriyet gazetesinde tefrika edildi. “Yılanların İntikamı”nın diziye çevrilmesinin peşinden devrin Ulusal Eğitim Bakanı Tevfik İleler’in talimatıyla Baykurt ve gazete hakkında soruşturma başlatıldı; Savcı dava açmama sonucu aldı. Bu vakadan sonrasında Baykurt bazen “Cumhuriyet” gazetesinde yazılar yayınlamaya başladı.

Baykurt, askerliğini Konya Astsubay Okulu’nda tamamladıktan sonrasında Şavşat Ortaokulu’na öğretmen olarak atandı. Aynı yıl Cumhuriyet’te yazdığı bazı yazılar ve “Yılanların İntikamı” romanı sebebiyle öğretmenlikten atıldı ve Ulusal Eğitim Bakanlığı İnşaat Daire Başkanlığı’na atandı. Türkiye bir süre sonrasında Ankara’da durduruldu. 27 Mayıs 1960’tan sonrasında Ankara İlköğretim Müfettişi olarak atandı. 1960 senesinde Afkar Tepe adlı kitabı gösterildi.

1961 senesinde tiyatroya uyarlanan Yılanların İntikamı adlı romanın Devlet Tiyatrosu’nda sahnelenmesi planlanmaktadır. Sadece, Parlamento ve Cumhuriyet Senatosundaki bütçe görüşmeleri esnasında[5] Roman tartışıldı, “kuvvetli sol görüşlere” haiz olduğu iddia edildi ve oyunun provalarına ara verildi. Yapıt 1962 senesinde beyazperdeye uyarlanmıştır. Sıkıdüzen Kurulu’nun Türkiye içinde ve haricinde vizyonu reddedilen film, Çankaya Köşkü’nde Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’e yayınlandı. Başkanın desteğine karşın film gösterilmedi, milletvekilleri filmi izlemeyi kabul ettiler ve göstermeye karar verdiler. Tepki ve tartışmalar sebebiyle mecliste planlı bir şov yapılmadan sıkıdüzen kaldırıldı. Fukara Baykurt, Ankara’da Millet sinemasının gala gecesinde saldırganlar tarafınca dövüldü. Gösterinin ilk gününde ortalama 60 beyazperdeye hücum düzenlendi.

1962’de Onuncu Köy, Karın Ağrısı ve Kirli Irazka’nın yazarı, Bloomington’daki Indiana Üniversitesi’nde göze çarpan derslik aletleri ve erişkin yazıları okumak için ABD Birleşik Devletleri’ne gitti. 1963 senesinde memleketine dönerek Ankara İlköğretim Müfettişi olarak görevine devam etti. Onuncu köy Bulgarcaya çevrildi ve kitapları Bulgaristan’da Türkçe gösterildi. Yılanların öcü ve Irazka’nın canlılığı da Die Racheder Schlangen adıyla Almanya’da gösterildi. Yılanların İntikamı Rusça’ya çevrildi.

YORUMLAR

Bir cevap yazın