Hermeneutik Ne Demek? Hermeneutik ve Yorum Sorunu

“Hermeneutik ne anlama geliyor?” Probleminin cevabı basitçe herhangi bir data yada durumun açıklaması olarak özetlenebilir. Felsefi hermeneutik; İnsan kendisi, metinler ve vakalar çeviri yöntemiyle izahlar olarak üçe ayrılır. Eski Yunanca “hermeneuen” kelimesinden türetilen tarif, kronolojik olarak Hermes ile direkt ilişkilidir. İslam’da peygamberlere Tanrı’ın elçileri denmesinin sebebi tefsirdir. Durumu öteki insanların anlayabileceği şekilde açıklamak bu şekilde bir yorumun temelidir. Kavramın kökenine ineceğimiz ve temsilcilerini tanıyacağımız bu yazının devamında “Hermeneutik nedir? Hermeneutik ve yorumlamanın problemi nedir? ” Sorularınızı detaylı bir şekilde cevaplayacağız.

Hermenötiğin kökeni nedir?

Metinlerde hermenötiğin kullanımı 19. yüzyılın başlarında ortaya çıktı. Eski Yunanca “Hermeneuein (ἑρμηνεύειν)” kelimesi, hermeneutik teriminin kökenidir. Çeviri yada çeviri olarak Türkçe’ye çevrilebilecek bu terim, Hermes’in kendisine dayanmaktadır.

Tanrı’nın emirlerini yeryüzüne iletmekle görevli olan Hermes, kendini ifade etmek için sözlerini kullanır. Şundan dolayı insanların Tanrı’ın Sözünü direkt anlamaları mümkün değildir. Dolayısıyla Hermes’in kullandığı yöntem, cümlelerin insanlığın düşmüş olduğu duruma indirgeninceye kadar sadeleştirilmesi olarak özetlenebilir.

Hermeneutik; Sosyoloji, felsefe ve edebiyatta kullanılacak alanlar buldu. Bilhassa dini metinlerin incelenmesi ve insan davranışlarına ilişkin araştırmaların neticeleri terimi yansıtacak şekilde sadeleştirilmiştir. Kavramın kökenine erişince, hermeneuia kelimesinin “açık izahat” anlamına geldiğini görebiliriz.

Hermenötiğin gelişimi

Martin Heidegger hermenötiğe büyük katkılarda bulunmuştur.

Hermenötiğin gelişimini açıklamak için terimi kullanan kişilerden özetlemek gerekirse anlatmak gerekir. Martin Heidegger de bu kişiler arasındadır. Hermeneutikte bilhassa ontoloji (varlık bilimi) üstüne yapmış olduğu çalışmalarda yer edinen felsefeci, ilk araştırmalarından itibaren bu terimi yaygın olarak kullanmıştır. Doğal ki, terimi ilk ortaya koyan Heidegger’in kendisi değildi. Jürgen Habermas ve Hans Georg Qadamerbu devrin ilk temsilcilerinden biridir.

Qadamer’in “…tercüme, izahat ve ifade sanatı.” Söylediği benzer biçimde, tanımladığı kavram, kendisine anlayabileceği, kendi başına kavrayamayacağı şekilde açıklamaktır. Süre ilerledikçe ve modernleştikçe filoloji ve epistemoloji terimleri bu yaklaşımlardan uzaklaşmıştır. Ek olarak hermeneutik bilimde bir yöntem olarak bilinir hale gelmiştir. Dilsel çevirilerde olduğu benzer biçimde hermeneutik de hem içerik hem de üslup açısından hitap etmiş olduğu kesime uygun olmalıdır. Kavramın günümüzde kullanımı bu işleve haizdir.

Hermeneutik temsilcileri

Hermeneutik temsilcileri
“Hermeneutik ne anlama geliyor?” Sorulduğunda akla gelen 3 isim: Hans Georg Gadamer, Friedrich Schleiermacher ve Jurgen Habermas.

Hermeneutik yada hermeneutik terimi bilhassa araştırmacılar tarafınca kullanılmaktadır. Dini yada felsefi araştırmacılar bu terimi kavramları açıklamanın bir yolu olarak kullanırlar. Hermes’ten türetilen hermeneutik yöntemin bazı temsilcilerini sizin için topladık.

Hans Georg Qadamer

1900 doğumlu ve 13 Mart 2002 tarihinde 102 yaşlarında vefat eden Alman felsefeci Gadamer, hermeneutik alanındaki emek harcamaları ile tanınmakta ve onun bu konudaki ilerici çalışmalarını bir araya toplamıştır.

Metnin kaderini tahmin eden Qadamer, açıklamanın bununla beraber hakikati arayan mücahidlere de bağlı bulunduğunu korumak için çaba sarfediyor. Bu yüzden anlam çevirmenin kendisinde gizlidir. Yazarın hermenötik üstüne en meşhur eserlerinden bazıları olan Hakikat ve Yöntem dilimize çevrilmiştir:

  • edebiyat nedir?
  • Güzel Güncelleme
  • Hegel’in diyalektiği
  • Felsefi Hermeneutik ve Yazarın Niyeti

Friedrich Schleiermaxer

Schleiermacher, yorumun inceliklerini inceleyen ve onu dini metinleri tanımlamanın bir yöntemi olarak kullanan bir Alman teolog ve filozoftu. Hermeneutik terimini dini anlamda ele alan ilk kişilerden biridir.

18. yüzyılın sonlarında doğan idealist felsefeci, ölümüne kadar Aydınlanma’nın sadık bir destekçisiydi. Bununla beraber, Schleiermacher’in Aydınlanma hareketine yaklaşımı, Hıristiyanlık ve Protestanlığın direkt uzlaştırılmasına dayanıyordu. Yeni Ahit bilgini olarak malum filozofun yazdığı kitapların en ünlüleri şunlardır:

  • diyalektik (1811)
  • Din hakkında: Kültürden nefret edenlere konuşmalar

Jürgen Habermas

Fiil pratiğini hermenötikle bir kontakt yöntemi olarak tanımlayan modern-Marksist Alman sosyolog ve felsefeci Habermas, kitleleri etkilemek istiyor. Kamuoyuna açıklamalarda bulunan Jürgen Habermas’ın eserlerinden bazıları şöyleki:

  • Kamusal Alanın Yapısal Dönüşümü
  • “İdeoloji” Olarak Teknoloji ve Bilim
  • Toplumsal Bilimlerin Mantığı Üstüne

Wilhelm Dilthey

Wilhelm Dilthey, insan bilimleri ile tabiat bilimlerini iki ayrı olgu olarak gören ve aralarındaki farklılıkları açıklamayı amaçlayan 19. yüzyıl Alman filozofudur. En meşhur eserlerinden bazıları şunlardır:

  • Hermeneutik ve Spiritüel Bilimler
  • Şiir ve Uygulama
  • Seçilmiş işler

Sosyolojik Perspektiften Hermeneutik Çözümleme

Sosyolojik hermeneutik analizler de yapılmış oldu. Peter Vinch, “İlkel Toplumu Idrak etmek” adlı makalesinde, bilimin faydalarını sihir olarak gören ve bundan dolayı bilim yerine sihire inanan ilkel bir topluluk olan Azande’den bahsetti. Vinch’in yazı süresince hermeneutiği kullanımı, Ezan toplumunun inançlarını olduğu benzer biçimde kabul ettiğini ve bilimle karşılaştırmadığını açıklamasıyla fark edilmiştir. Görüldüğü benzer biçimde bir yöntem olarak bu yorum terimi, onları kabul etmeyenlerin kendi gerçeklerini beraber görmelerini sağlar.

Felsefi mevzularla ilgileniyorsanız, Sezgicilik nedir? Yazıyı kesinlikle gözden geçirmelisiniz.

YORUMLAR

Bir cevap yazın