Kırık Cıvataların 3 Temel Nedeni

Kırık saplamalar yada cıvatalarla karşılaşmak, bilhassa otomobiller ve öteki mekanik ekipmanlar üstünde çalışırken aklımıza gelebilecek en istenmeyen senaryolardan biridir. Birçok şahıs, motosiklet karbüratörlerinin silindirik koruyucusundan garaj kapılarının metal plakalarına kadar, kırık cıvataları özelliklerinden çıkarmak için değişik yöntemler geliştirmeye çalıştı. Delme ve kaynaklama benzer biçimde yöntemler, artan cıvata kırıklarına cevap olarak artık netin her yerinde mevcuttur.

Aslolan sual şu: “Kırık bir cıvataya ne sebep olur?

1. Aşırı stres

“Aşırı stres” kelimesi aslına bakarsan bu sebebi idrak etmek için yeterlidir; sadece, bundan daha fazlası var. Cıvatanın yaşamış olduğu 3 çeşit yük vardır: ön yük, servis yükü ve çekme yükü. Ön yük, iki bağlantı malzemesini sağlam tutan iç gerilimi ifade ederken, servis yükü, bağlantı malzemelerinin ayrı gerilimler uygulamasına yol açan dış etkenleri ifade eder. Çekme yükü ise cıvatanın her iki ucunu ayrı ayrı çeken statik bir gerilimi ifade eder. Somunu tertipli olarak sıkmak ve devirmek cıvatanın çekme yükünü artıracaktır. Çekme yükü çekme mukavemetini aşarsa, cıvata kırılmasına yol açan kalıcı bir hasar alacaktır. Aşırı gerilimden kaçınmak için belirli cıvata tiplerine uygulanabilir uygun tork miktarının belirlenmesi gereklidir.

2. Bitkinlik

Tüm kırık cıvata durumlarının ortalama %85’i bitkinlikten meydana gelmektedir. Tüm cıvatalar, bilhassa kesme cıvataları, zamanında arızalanacak şekilde tasarlanmıştır. Başka bir deyişle, verimlilikleri yaşam boyu değildir. Bu, önyükleme ve servis yüküne geri dönülerek açıklanabilir. Her cıvata yada saplama, bir ön yük ve servis yükü döngüsü yaşar. Yorulma sonrasında bir cıvatanın kaç yük döngüsüne dayanabileceği ile belirlenir. Bu yüzden bir çok ekipman kılavuzları, bilhassa cıvata, modelleme ekipmanı ve damgalama makinelerinde olduğu benzer biçimde sık sık stres faktörlerine maruz kaldığında, bir yada iki yıl sonrasında cıvataların değiştirilmesini önerir.

3. Korozyon

Korozyon, aksine, yakındaki parçalardan atılan kimyasallar yada uyumsuz metal bileşenlere maruz kalma benzer biçimde dış etkenlerin niçin olduğu tesirleri ifade eder. Mesela, aracın motorunun tarafındaki cıvatalar, yağ sızıntılarını ve öteki motor sıvılarını alabilir. Bu kimyasallar zaman içinde cıvatanın bozulmasına niçin olur – bu kimyasal korozyondur.

Başka bir korozyon türü, cıvatanın uyumsuz metal bileşenleri birleştirmek için kullanılmasıdır. Uyumsuzluk sebebiyle cıvata bozulur ve bununla beraber kırılabilir. Buna galvanik korozyon diyoruz. Korozyon, kırık cıvataların başlıca sebeplerinden biri olmasına karşın, hala ender görülen bir durumdur ve yalnızca makine mühendisliği, madencilik ve inşaat benzer biçimde ileri metal endüstrilerinde bulunabilir.

Bu üçü içinde bitkinlik, kırık cıvata durumlarının çoğunu ve arkasından aşırı gerilmeyi oluşturur. Korozyon duruma göre değişiklik gösterir ve nadiren olur. Bu faktörleri akılda tutmak, cıvataların kırılmasını önleyerek ekipmanınızın verimliliğini korumanıza destek olacaktır.

YORUMLAR

Bir cevap yazın