Şüphecilik ve Dogmatizm: Bilgi Anlayışları Arasındaki Farklar

Şüphecilik ve dogmatizm arasındaki fark, esas olarak informasyon edinmenin zıt yöntemlerine haiz olmalarıdır. Bu aşamada şüpheciler, insan zihninin belirli bilgilere erişemeyeceğini söylemekte ve bilgiye erişme sürecinin araştırılması icap ettiğini savunmaktadır. Dogmatizm ise insanları hakikate ve bu ilkelerin kanaatine ulaştıracak apriori ilkelerden bahseder.

Şüpheciler, bilginin sorgulanması icap ettiğini iddia ederler. Şu sebeple onlara gore kati ve doğru bilgiye ulaşmak imkansızdır. Şüpheciler ek olarak genel kabul görmüş bilgilerin varlığını da reddederler. Şüpheciler, insanoğlunun her şeyin ölçüsü bulunduğunu ve bilginin açık ve değişken bulunduğunu iddia ederler. Protagoras ve en mühim şüpheci filozoflar içinde Descartes yer alır.

Dogmatizm ise insan aklının gerçeğe, doğrusu değişmeyen ve açık informasyon ve değerlere ulaşabileceğini savunur. Şüphecilerin aksine, dogmatistler genel ve evrensel bilginin varlığını kabul ederler. Dogmatizm, bilginin Tanrı’dan geldiğini iddia eder. En mühim dogmatik filozoflar Sokrates, Platon ve Aristoteles’tir.

Bu iki felsefi görüşün ayrıntılarına girelim ve şüphecilik ile dogmatizm bilgisi kavramları arasındaki farkları daha net görelim.

şüphecilik nedir?

Şüphecilik, kati bilginin imkansızlığını savunur.

Şüphecilik, şüphecilik ve şüphecilik olarak da bilinir. Genel olarak kabul edilen bilgilerin insanoğlu için olanaksız bulunduğunu korumak için çaba sarfeden bir akıma şüphecilik denir. Kısacası, kati bilginin imkansızlığını korumak için çaba sarfeden bir akımdır. Piron, Timon, Archesilaos ve Carneades şüphecilik akımının önde gelen filozoflarıdır.

Günümüzde şüphecilik terimi, yerleşik görüşlere şüpheyle yaklaşma eğilimini ifade etmek için kullanılmaktadır. İnsanlara yada genel olarak görüşlere güvenemeyen insanları tanımlamak için de kullanılır. Bu bağlamda şüphecilik, birçok kişinin haiz olduğu görüşleri kontrol etmek yada araştırmak için kullanılan açık fikirli bir eğilimdir.

Şüphecilik naifliğe karşı yararlı bir yöntem olsa da kimi zaman şüphecilik gereksiz bir şüpheciliğe dönüşebilir. İyi ya da fena olmanın yanı sıra şüphecilik felsefede değişik bir anlam taşır.

Şüphecilik hakkında daha çok informasyon için: Septizm nedir? Septizmin temsilcileri kimlerdir?

dogmatizm nedir?

dogmatizm
Tüm doğa ötesi öğretiler dogmatik öğretilerdir.

Dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan iki değişik dogmatizm noktası vardır. Birincisi, dogmatizm, herhangi bir kanıt aramadan yada araştırmadan din yada hükümet tarafınca ortaya konan fikirleri dikkate alan bir terimi ifade eder. Bununla beraber dogmatizm, bilginin imkanı söz mevzusu olduğunda bilginin kesinlikle mümkün bulunduğunu iddia eder. Sadece insanların doğru bilgiye güvenle ulaşabileceklerini de söylüyor. Çoğunluğu skolastik bir kavram olan dogmatizm, günümüzde değişime ve gelişime olanak veren öğreti ve kavramları sınıflandırmaktadır. Bilhassa tüm doğa ötesi öğretiler dogmatik öğretilerdir.

Kendileri benzer biçimde dogmatik düşünmeyen filozoflar denilen felsefi bir ortamda yaşayan şüpheciler. Bu yüzden şüpheciliğe karşı çıkan ve bilginin imkânını korumak için çaba sarfeden bir harekete dogmatizm denir.

Genel olarak dogmatik kavramın bazı öğretilere en küçük bir eleştiri ya da kişisel eğilim olmaksızın körü körüne inanılması olduğu söylenir. Sadece epistemolojide felsefe, insan zihninin varlığının kendisi ve sebepleri hakkında nesnel bir bilgiye haiz olabileceğini korumak için çaba sarfeden dogmatizmdir.

Dogmatik felsefe hakkında daha çok informasyon için: Dogmatik nedir? Felsefe Dogmatik midir?

Dogmatik kime denir?

Gözlem alanı dışındaki tüm kavramlar dogmatiktir. Felsefede bilginin mümkün bulunduğunu iddia edenlere dogmatik denir. Dogmatik kelimesi, gündelik dilde düşüncenin körü körüne bir savunması olarak da düşünülebilir. Ek olarak dogmatik kelime, insan aklının varlıklar hakkında doğru ve kati bilgiler elde edebileceği anlamına gelir.

Felsefi olarak dogmatik insanoğlu, gerçekliğin bilgisinin kişiden bağımsız olarak elde edilebileceğini iddia ederler. Dogmatik insanoğlu da bilginin deposu mevzusunda değişik görüşlere haizdir. Bu değişik görüşlere bir örnek vermek gerekirse:

  • Akıl
  • Deneyim etmek
  • hem akıl hem deneyim
  • Sezgi
  • fenomen
  • Yarar

Dogmatistlerin bilginin deposu mevzusunda değişik görüşlere haiz olmaları da dogmatizm terimi hakkında çeşitli tartışmalara yol açmıştır.

Dogmatik Düşünürler ve Görüşler

Thales
Thales dogmatizmi korumak için çaba sarfeden en mühim filozoflardan biridir.

Dogmatizmi korumak için çaba sarfeden en mühim filozoflar içinde Thales, Anaximenes ve Anaximandros benzer biçimde antik filozoflar vardı. Bu filozofların en büyük ortak paydası, bizim bildiğimiz ve işittiğimizden başka bir hakikati kabul etmemeleridir. Bu yüzden, bu filozoflar dogmatik filozoflar olarak kabul edilir. Mesela Thales, evrenin ana maddesinin su bulunduğunu savundu. Dogmatik insanoğlu, fikirlerinin kesinlikle doğru bulunduğunu kabul ederler. Bu yüzden, tecrübe ve araştırmayı reddederler.

YORUMLAR

Bir cevap yazın